Kosten faunaschade rijzen de pan uit!

Natuurpact financieel onder zware druk

De kosten voor schade door wilde dieren nemen zo snel toe dat het Natuurpact – de afspraak uit 2013 waarin provincies verantwoordelijk werden gemaakt voor natuurbeleid – financieel in zwaar weer dreigt te komen. Nieuw onderzoek van adviesbureau Berenschot schetst een alarmerend beeld: als de huidige trend doorzet, lopen de faunaschade-uitkeringen in 2030 op tot €165 miljoen per jaar, bijna een verdubbeling ten opzichte van de afgelopen jaren.

Explosieve groei van faunaschade

De stijgende kosten zijn het gevolg van meerdere ontwikkelingen die elkaar versterken. Populaties van bepaalde diersoorten groeien, gewasprijzen liggen hoger dan voorheen, landelijke vrijstellingen zijn juridisch onder druk komen te staan en het aantal schadeaanvragen neemt toe. Berenschot berekende dat de schade-uitkeringen tussen 2013 en 2023 jaarlijks met gemiddeld 12,2% zijn gestegen – een structurele groei waar het huidige systeem niet op is ingericht.

Jagersvereniging: “Het systeem kan dit niet meer aan”

Laurens Hoedemaker, directeur van de Jagersvereniging, benadrukt dat de situatie onhoudbaar wordt: “We zien al jaren dat faunaschade sneller stijgt dan het systeem aankan. Zonder een stevig en toekomstbestendig stelsel blijven we dweilen met de kraan open. Met een stelselwijziging kunnen jagers samen met provincies, boeren en gemeenten de schade beter beperken.”

Volgens Hoedemaker is het huidige model te reactief: schade wordt achteraf vergoed, terwijl structurele maatregelen om schade te voorkomen onvoldoende van de grond komen.

Provincies draaien op voor de rekening

Een belangrijk knelpunt is dat de financiële verantwoordelijkheid volledig bij de provincies ligt. Terwijl landelijke doelen voor faunabeheer en het bestrijden van invasieve exoten centraal worden vastgesteld, moeten provincies de oplopende kosten zelf opvangen. Dat leidt tot groeiende spanning tussen beleidsdoelen en beschikbare middelen.

Op basis van de aangeleverde gegevens en de onderliggende aannames van Berenschot wordt verwacht dat het verschil tussen uitgaven en inkomsten in 2030 oploopt tot ongeveer €232 miljoen. Dit betekent dat provincies naar verwachting eigen middelen zullen moeten inzetten om de landelijk gestelde doelen te halen. Berenschot waarschuwt dat deze situatie de komende jaren alleen maar nijpender wordt.

Druk op het Natuurpact

Het Natuurpact was bedoeld om provincies meer regie te geven over natuurbeheer, maar de explosieve groei van faunaschade legt een zwakke plek bloot: het systeem is niet ontworpen voor zulke structurele stijgingen. De vraag dringt zich op of het huidige model toekomstbestendig is, of dat een fundamentele herziening nodig is om zowel natuurdoelen als landbouwbelangen te kunnen blijven waarborgen.