Minder schuwheid wolf vraagt om vroegtijdig en actief beheer 

De terugkeer van de wolf in Nederland vraagt om een realistischer en actiever beleid. Dat stelt de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging naar aanleiding van wetenschappelijke aanbevelingen over zogenoemde ‘bold wolves’: wolven die minder schuw zijn en mensen, honden of menselijke omgeving steeds dichter naderen. In het dichtbevolkte Nederlandse cultuurlandschap, waar natuur, recreatie, landbouw en bebouwing voortdurend in elkaar overlopen, kan dit sneller tot risico’s leiden dan in uitgestrektere leefgebieden.

Volgens het rapport How to Deal with Bold Wolves van Reinhardt et al. ontstaat problematisch wolvengedrag vooral wanneer sterke gewenning aan mensen samengaat met positieve ervaringen, bijvoorbeeld door voedsel, toegang tot erven of herhaalde nabijheid zonder negatieve consequenties. Juist die combinatie kan ertoe leiden dat individuele wolven mensen of menselijke activiteit niet langer mijden.

De Jagersvereniging waarschuwt dat Nederland extra kwetsbaar is voor deze ontwikkeling. Wolven leven hier niet in wildernis, maar in een druk gebruikt landschap met wegen, dorpen, recreanten, hondenbezitters, landbouwgronden en landbouwhuisdieren op korte afstand van elkaar. Daardoor is de kans op frequente ontmoetingen tussen mens en wolf aanzienlijk groter. Bovendien kan de drukte in het Nederlandse landschap op zichzelf er al voor zorgen dat alleen de ‘brutale’ wolven zich hier vestigen.

“De discussie over de wolf mag niet alleen gaan over aantallen, maar vooral over gedrag,” aldus Laurens Hoedemaker, directeur van de Nederlandse Koninklijke Jagersvereniging. “Een wolf die herhaaldelijk mensen, honden of erven op korte afstand tolereert of actief nadert, moet vroegtijdig worden herkend en aangepakt. Wachten tot er sprake is van agressie is te laat.”

In Duitsland wordt in de aanbevelingen van Reinhardt et al. nadrukkelijk gewezen op het belang van snelle registratie, analyse en interventie bij opvallend gedrag. Dat uitgangspunt is volgens de Jagersvereniging minstens zo relevant voor Nederland, waar wolven veel vaker te maken krijgen met recreatie, honden en menselijke infrastructuur.

Honden en landbouwhuisdieren vergroten de urgentie
Een belangrijk aandachtspunt is de rol van honden. In het rapport worden honden genoemd als mogelijke aantrekkende factor voor wolven. Wolven kunnen honden volgen, observeren of benaderen, ook wanneer die zich in directe nabijheid van mensen bevinden. In Nederlandse natuurgebieden, waar dagelijks veel honden worden uitgelaten, vergroot dit de kans op ongewenste ontmoetingen.

Ook voor landbouwhuisdieren zijn de risico’s aanzienlijk. Wolven die leren dat de nabijheid van mensen geen belemmering vormt, kunnen vaker terugkeren naar landbouwpercelen, erven en dorpsranden. Dat onderstreept volgens de Jagersvereniging de noodzaak van beleid dat niet alleen inzet op bescherming achteraf, maar vooral op preventie, monitoring en actief beheer.

Nederland vraagt om eigen beleid
De Jagersvereniging pleit voor een juridisch houdbaar, uitvoerbaar en proactief wolvenbeleid dat past bij de Nederlandse werkelijkheid. Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar de ecologische draagkracht, maar ook naar veiligheid, maatschappelijke draagkracht, dierenwelzijn en biodiversiteit.

Concreet vraagt de Jagersvereniging om duidelijke criteria voor risicovol gedrag, een laagdrempelig meld- en registratiesysteem, snelle beoordeling van incidenten, heldere communicatie richting bewoners en recreanten, de mogelijkheid om tijdig in te grijpen wanneer wolven hun schuwheid verliezen en om proactief beheer om te zorgen dat wolven schuw blijven.

“Ruimte voor de wolf kan alleen bestaan als er ook grenzen zijn,” stelt Hoedemaker van Jagersvereniging. “In een dichtbevolkt land als Nederland is actief beheer geen tegenstelling van natuurbescherming, maar juist een voorwaarde om draagvlak, veiligheid en biodiversiteit te behouden.”