Opnieuw tularemie (hazenpest) vastgesteld in Overijssel

In april 2019 zijn er opnieuw in Overijssel hazen gevonden die besmet zijn met de hazenziekte tularemie. Dit meldt het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) op 24 april 2019.

In oktober 2018 zijn in Overijssel voor het eerst hazen onderzocht die besmet waren met deze ziekte. Deze ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Francisella tularensis. Besmette hazen zijn opvallend zwak en apathisch. Ze hebben een schommelende gang en hebben hun natuurlijke schuwheid verloren. (Let op! deze symptomen kunnen ook duiden op een andere ziekte)

Onderstaande kaart geeft in Nederland hazensterfte aan door ziekte. Tot op heden is in 2019 nog één haas gevonden met de hazenziekte tularemie. De andere onderzochte hazen zijn gestorven aan andere hazenziektes.

Overige hazenziekten 2019 (bron DWHC)

In 2019 zijn tot half april bij het DWHC 23 hazen onderzocht. Er zijn diverse doodsoorzaken gevonden. Naast de haas met tularemie, zijn onder andere  7 hazen doodgegaan door besmetting met de bacterie Yersinia pseudotuberculose en 7 hazen door besmetting met een lagovirus (EBHS of RHDV-2).

Sterfte door yersiniose onder Europese hazen wordt het meest gezien in de koude en natte seizoenen. De Yersinia-bacterie komt wijdverbreid in de natuur voor, vooral onder woelmuizen. Vandaar dat de ziekte in het buitenland ook wel wordt aangeduid met knaagdierenziekte.

EBHS en RHDV-2 zijn verwante virussen. EBHS werd in de jaren ‘90 voor het eerst bij hazen in Nederland aangetoond. In 2015 is het RHDV-2 voor het eerst bij een haas in Nederland aangetoond.

Wat te doen?

• Wanneer er in een veld meerdere dode hazen worden gevonden of als er hazen met afwijkend gedrag worden waargenomen, dan wel afwijkingen worden gezien bij het ontweiden is het verstandig om deze te melden bij DWHC. Zij beoordelen na overleg of ze de dode hazen (gratis) ophalen voor verder onderzoek. Aan het gedrag of het uiterlijk van dode of zieke hazen is niet vast te stellen wat er precies aan de hand is. Het kan ook gaan om vergiftiging, toxoplasma of pseudotuberculose of andere ziekten. In het veld zijn er geen maatregelen te treffen.
• In Nederland is geen vaccin beschikbaar tegen tularemie. De bacterie kan zich lange tijd handhaven in een koele, vochtige omgeving.  Het risico op een infectie in gebieden waar de ziekte onder dieren en in de omgeving voorkomt, kan op verschillende manieren worden verkleind:
• Hanteer karkassen met handschoenen en draag een mondmasker om het inademen van zwevende druppeltjes lichaamsvloeistof van het dier te vermijden
• Zorg voor door-en-door-verhitting van wildbraad of verhit het minstens gedurende 1 uur op 60°C . Het invriezen van dieren of vlees doodt de bacterie niet.

Meer weten?

• Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
• Wageningen Bioveterinary Research (WBVR)
• Dutch Wildlife Health Centre (DWHC)