Boerennatuur Festival laat belang van samenhangend beheer zien

De Jagersvereniging was aanwezig op het Boerennatuur Festival in Deventer. Op het terrein van De Gasfabriek kwamen boeren, agrarische collectieven, onderzoekers, beleidsmakers en praktijkmensen samen rond agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Voor de Jagersvereniging was het festival een kans om kennis op te halen en te verkennen waar de praktijkkennis van jagers en WBE’s kan bijdragen aan thema’s als leefgebied, soortenwaarnemingen en predatie.

Het festival stond in het teken van tien jaar BoerenNatuur. In verschillende lezingen en workshops ging het over het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer, kortweg ANLb, het toekomstige doelenkader, soortenwaarnemingen, akkervogelbeheer en het herkennen van predatie.

Daarmee liet het festival goed zien hoe breed agrarisch natuurbeheer is. Het gaat niet alleen over bloemrijke akkerranden of plasdras in het veld, maar ook over beleid, monitoring, vergoedingen, samenwerking met boeren en de vraag of maatregelen daadwerkelijk bijdragen aan beter leefgebied.

Natuurbeheer in het boerenland

Agrarisch natuurbeheer draait om maatregelen die natuur en landschap in het agrarisch gebied moeten versterken. Denk aan kruidenrijk grasland, akkerranden, ruige slootkanten, wintervoedsel, poelen, plasdras en landschapselementen zoals houtwallen en hagen.

Zulke maatregelen zijn vooral gericht op soorten die afhankelijk zijn van het boerenland. Veel aandacht gaat daarbij uit naar boerenlandvogels, zoals grutto, kievit, veldleeuwerik en patrijs. Maar de bredere vraag is minstens zo belangrijk: functioneert het boerenland nog als leefgebied?

Thijs Fikken en Jetze Genee presenteren het ANLb van de toekomst

Voor wildsoorten draait het uiteindelijk niet om beleidstaal, maar om de basisvoorwaarden in het veld. Is er voedsel? Is er dekking? Is er rust? Is er water? En is er voldoende ruimte om jongen groot te brengen?

Meer dan losse maatregelen

Tijdens het festival kwam duidelijk naar voren dat agrarisch natuurbeheer meer vraagt dan losse maatregelen. Een akkerrand is pas waardevol als die goed ligt, goed wordt beheerd en onderdeel is van een groter geheel. Een ruige slootkant, plasdras of houtwal krijgt vooral betekenis wanneer die aansluit op andere elementen in het landschap.

Juist die samenhang is belangrijk. Boerenlandsoorten hebben niet genoeg aan één groene strook of één pakket op papier. Ze hebben een landschap nodig waarin voedsel, dekking en rust elkaar aanvullen.

Dat maakt agrarisch natuurbeheer complex. De maatregelen moeten ecologisch zinvol zijn, maar ook passen binnen een boerenbedrijf. Boeren, collectieven, provincies, onderzoekers en andere gebiedspartners moeten elkaar daarin weten te vinden.

Veldkennis als mogelijke schakel

Voor de Jagersvereniging is vooral de vraag interessant waar de praktijk van jagers en WBE’s raakt aan agrarisch natuurbeheer. Jagers zijn vaak jarenlang actief in hetzelfde gebied. Zij zien waar wild zit, waar dekking verdwijnt, waar schade ontstaat, waar predatiesporen worden gevonden en waar het landschap verandert.

Voorbeelden van gepredeerde nesteieren

Die veldkennis kan waardevol zijn, maar alleen als die zorgvuldig wordt gebruikt. Losse indrukken zijn niet genoeg. Waarnemingen worden pas bruikbaar wanneer ze goed worden vastgelegd, gedeeld en in samenhang worden bekeken met andere gegevens uit het gebied.

Daar ligt mogelijk een rol voor jagers en WBE’s: niet door agrarisch natuurbeheer naar zich toe te trekken, maar door gebiedskennis op een betrouwbare manier beschikbaar te maken voor boeren, agrarische collectieven en andere partners in het veld.

Predatie en onderbouwing

Een van de workshops ging over het herkennen van predatie en sporen. Dat onderwerp raakt direct aan boerenlandvogels, maar ook aan de praktijk van jagers en WBE’s.

Jerry Lust van Landschap Noord-Holland geeft een workshop over het herkennen van predatie en sporen.

Predatie is een onderwerp dat om zorgvuldigheid vraagt. Niet elke vondst in het veld vertelt meteen het hele verhaal. Welke sporen zijn zichtbaar? Welke predator kan erbij betrokken zijn? Gaat het om een incident of om een terugkerend patroon? En hoe verhoudt predatie zich tot de kwaliteit van het leefgebied?

Ook hier geldt dat veldkennis pas waarde krijgt wanneer die goed wordt vastgelegd. Niet alleen roepen wat er volgens iemand gebeurt, maar waarnemingen onderbouwen met plaats, tijd, foto’s, sporen en herhaling. Voor wie zich verder wil verdiepen, is er een gratis online lesmodule over predatieherkenning beschikbaar gesteld door LandschappenNL en BoerenNatuur: Bekijk de online lesmodule predatieherkenning.

Vervolg in De Jager

Het Boerennatuur Festival liet zien dat agrarisch natuur- en landschapsbeheer volop in ontwikkeling is. De komende jaren wordt verder gewerkt aan het doelenkader, de doelsoorten, de effectiviteit van maatregelen en de vraag hoe beheer in het boerenland beter kan aansluiten op de praktijk.

Voor de Jager vormt het festival aanleiding om verder te onderzoeken wat agrarisch natuurbeheer betekent voor wildsoorten en waar jagers en WBE’s met hun veldkennis kunnen bijdragen aan beter boerenlandbeheer.

In een later nummer van ons magazine de Jager volgt hierover een verdiepend artikel.