Driekwart van kattendieet komt uit de natuur

Loslopende katten in weidevogelgebieden halen gemiddeld driekwart van hun dieet uit het wild. Dat blijkt uit onderzoek van ecoloog Esther Swankhuisen, waar NRC op 6 mei 2026 uitgebreid over publiceerde in het artikel ‘Een kat in het weiland is een wandelende stressfactor voor de grutto’. Het onderzoek maakt zichtbaar wat in het veld al langer wordt vermoed: katten zijn in kwetsbare natuurgebieden geen neutrale aanwezigheid.

Swankhuisen onderzocht de afgelopen jaren hoe huiskatten, boerderijkatten en zwerfkatten zich gedragen in en rond weidevogelreservaten. Met gps-zenders, wildcamera’s en dna-analyse van ontlasting werd in kaart gebracht waar katten komen, hoe ver zij lopen en wat zij eten.

Driekwart uit het wild

Uit de analyse blijkt dat slechts ongeveer een kwart van het dieet uit kattenvoer bestaat. De rest vinden katten buitenshuis, onder meer in weilanden en natuurgebieden. Daarbij gaat het vooral om kleine zoogdieren zoals veldmuizen, bosmuizen en spitsmuizen. Ook vogels, hazen en konijnen werden in de monsters aangetroffen.
Dat betekent niet dat iedere kat dagelijks een weidevogel vangt. Maar het laat wel zien dat loslopende katten veel actiever jagen dan veel eigenaren denken.

Verstoring zonder vangst

Voor weidevogels zoals de grutto is niet alleen directe predatie een probleem. Ook een kat die langs een nest loopt, kan schade veroorzaken. Oudervogels verlaten het nest, slaan alarm en proberen de indringer te verjagen. Daardoor kunnen eieren afkoelen.

Bij kuikens werkt het anders, maar met hetzelfde gevolg. Zij drukken zich plat in het gras zodra oudervogels waarschuwen voor gevaar. Op dat moment zoeken zij geen voedsel. Te veel verstoring betekent minder tijd om insecten te vinden en te groeien.

Loslopende kat in weiland met haas, foto door Robert-Jan Asselbergs

Ook de kat telt mee

Juist in Nederland is dit relevant. Een groot deel van de West-Europese gruttopopulatie broedt hier. Tegelijk staan weidevogels zwaar onder druk. In veel gebieden worden al forse maatregelen genomen, zoals later maaien, aangepast agrarisch beheer en beheer van predatoren zoals vos en steenmarter.

Dan is het logisch dat ook de rol van loslopende katten serieus wordt besproken. Het NRC-artikel laat bovendien zien dat katten soms veel verder lopen dan eigenaren denken. De meeste blijven relatief dicht bij huis, maar uitschieters van meerdere kilometers komen voor. In een versnipperd landschap is dat genoeg om kwetsbare broedgebieden te bereiken.

Verantwoord kattenbezit helpt weidevogels

Het onderzoek laat zien dat de discussie over katten in het veld niet losstaat van weidevogelbeheer. Wie predatie serieus neemt, moet ook de rol van loslopende katten eerlijk onder ogen zien. Chippen, castreren en katten rond kwetsbare natuurgebieden binnenhouden of beperken tot erf of tuin zijn logische maatregelen.

Wie weidevogels wil beschermen, kan niet om de loslopende kat heen. Niet als enige oorzaak van de achteruitgang, maar wel als factor die meetelt in een toch al zeer kwetsbaar systeem.