Zon op
08:39
Zon onder
16:22
Nachtmodus

Landschapspijn – column van Oswin Schneeweisz in De Jager #14

Landschapspijn: dat soort woorden zijn een cadeautje voor een woordfetisjist als ik ben. Wat mij betreft mag het op de nominatie voor woord van het jaar. Lof voor de taalvirtuoos van de Friese beweging Kening fan ‘e Greide: een burgerinitiatief dat zich inzet voor een betere toekomst van het (Friese) weidelandschap. Daar begon het woord zijn zegetocht. Via de Leeuwarder Courant werd het vervolgens tot buiten de provinciegrenzen verspreid en recent besteedde zelfs Nieuwsuur er aandacht aan.

Landschapspijn: daar hebben de Friezen last van nu hun mooie landschap is verworden tot een kaal grasveld. Het landschap doet hen pijn of misschien heeft het landschap zelf wel pijn. Nu komt landschapspijn niet alleen bij Friezen voor. Ik heb er ook nogal last van als ik over de A1 rijd in een steeds desolater wordend landschap van bedrijfsterreinen en kantoorkolossen die zich als een kankergezwel uitzaaien. Toch zit er ook een verraderlijk soort dubbelzinnigheid in het woord. Het wortelt in een vals soort nostalgie. Alsof je terug kunt naar het landschap van Ot en Sien. Alsof het vroeger allemaal beter was. Briefschrijver M.T. Wynia uit Joure verwoordde het in de Leeuwarder Courant treffend: ‘Nu heb ik mijn hele jeugd op het Friese platteland gewoond. Toen waren kikkers een bedreigde diersoort. Ooievaars, aalscholvers, vossen, buizerds waren de facto uitgestorven. In de meeste sloten leefde helemaal niets; het water was dermate vervuild door gifstoffen die men de halve eeuw daarvoor gebruikt had, met DDT als bekendste, dat er decennia aan waterzuivering overheen gegaan zijn om soorten die we inmiddels weer als vanzelfsprekend zijn gaan zien, terug te brengen.

Het ‘land van vroeger’ hoort thuis in het sprookjesbos van de Efteling.’ Zo is het. Het is de hoogste tijd dat we met een reële blik naar de veranderingen in ons landschap kijken en ophouden de zwartepiet toe te spelen aan de boeren. Een fraai voorbeeld van die reflex gaf bioloog Roy Montijn recent in Het Parool. Hij haalde flink uit naar een Amsterdamse stadsecoloog die beweerde dat de daling van weidevogels in Waterland is veroorzaakt door de boeren. Montijn: ‘De stadsecologen ontwierpen vanachter de tekentafel een zogenaamd ‘natuurcompensatie-eiland’. Jammer alleen dat ze met al hun stadsecologische kennis niet konden bedenken dat ze aan de wieg stonden van een ecologische ramp. (…)

De mantelmeeuwen, die zich inmiddels op het eiland hebben gevestigd, vreten massaal de jonge weidevogels op.’ Ergo: Zolang we als samenleving liever de illusie van (oer)natuur koesteren met nepnatuur, compensatienatuur en grote grazers en edelherten voor toeristen dan daadwerkelijk te investeren in de rijkdom van ons cultuurland zullen we nog lang last houden van landschapspijn. Ik ga maar naar eens naar de supermarkt voor een pak Weide Weelde melk, want elke revolutie begint klein. Ik zeg: wie de boer niet eert, is de melk niet weert.

Noot van de redactie: deze column verscheen in nummer 14 van De Jager, die op 21 oktober bij onze leden werd bezorgd.

 

Oswin Schneeweisz

Oswin Schneeweisz werpt een persoonlijke blijk op actuele onderwerpen uit de wereld van radio, krant, televisie en internet.
  • Delen:


Gerelateerd nieuws